Културна установа Блесок • Основана во 1998 г.
Ново од Блесок

уметноста е внатре

ISSN 1409-6900 | UDK 82+7     Блесок бр. 111 | година  | јануари, 2017



[размена]



SLOVOKULT.DE
KRUG
BALKANI
OKF







                     Рецензирано списание
Блесок бр. 111јануари, 2017
Есеи

Волја за преиспитување

/7
стр. 1
Калина Малеска

_______________________________________________________________________

Волја за преиспитување

Овој текст тргнува од неколку гледишта на Мишел Фуко, Едвард Саид и Тери Иглтон, според кои, често прифаќаме некои вистини како конечни бидејќи доаѓаат од авторитети кои, благодарение на својот статус во дадено општество, имале моќ да ги наметнат своите тврдења или да придонесат кон нивното прифаќање. Во текот на вековите, преиспитувањето на ваквите „вистини“ некогаш ги потврдувало, а некогаш целосно ги разоткривало како нелогични и неиздржани. Со цел да даде мал придонес кон оваа практика на преиспитување, овој есеј ќе се обиде да изнајде некои неаргументирани тврдења во Екстаза на комуникацијата од Жан Бодријар, „Смртта на авторот“ од Ролан Барт, како и во едно македонско гледиште за развојниот пат на литературата.
    Она што, во својот текст „Редот на дискурсот“, Фуко го нарекува „волја за вистина“ се однесува на „вистини“ кои, благодарение на тоа што се воспоставени од авторитети во определено општество, како и благодарение на тоа што со текот на времето биле постојано повторувани, се здобиле со статус на вистина и потоа се користат како систем за исклучување на сите кои се несоодветни на постоечкиот систем. Интересен е примерот што во овој контекст го дава Фуко во поглед на Грегор Мендел. Имено, биолозите од 19. век не увиделе дека Мендел бил во право кога ја поставил наследната карактеристика како нов научен објект, изолирајќи ја теоретски, бидејќи тоа било спротивно на „вистините“ (односно, правилата) според кои биологијата ги формирала своите концепти. Со други зборови, методологијата на Мендел била спротивна на волјата за вистина што владеела во оваа наука. Дури подоцна, кога било увидено дека е во право, Мендел бил признаен како основоположник на модерната генетика.
    Слично, Саид во своето дело Ориентализам, зборувајќи за книгата Ориентална библиотека, вели дека ова дело „нуди идеја за моќ и ефикасност кои насекаде го потсетуваат читателот дека за да стигне на Ориентот мора да мине низ решетките и кодовите на ученоста што му ги нуди ориенталистот“ (71). Затоа Саид заклучува дека преку ваквите кодификации, читателот е присилен да го прифати ова дело, а и сите слични дела, како вистински Ориент. На тој начин, вистината „станува функција на учен суд, а не на самиот материјал“ (Саид 71). Со други зборови, за да некој текст или говор биде прифатен во општеството, тој не мора да биде вистинит, туку треба да ги користи постојните кодификации на доминантниот дискур.
    И Иглтон смета дека употребата на јазикот на определен прифатлив начин е често поважна од она што






Изданијата на „Блесок“ од број 01 до број 93 се достапни и на веб сајтот на CEEOL.

Со купување на некој од нашите наслови, директно ги помагате нашите активности. Ви благодариме!



50%


СЛЕДЕТЕ НÈ:
посетете нè на Facebook следете нè на Twitter следете нè на Google+